Gà ác còn có tên khác là ô cốt kê, gà đen, gà chân chì hay gà ngũ trảo… (Danh pháp khoa học: Gallus gallus domesticus brisson) chúng thuộc họ nhà trĩ và là một giống gà quý. Tuy nhiên khi thuần hóa chúng rất dễ nuôi, có giá trị dinh dưỡng cao, được hầm với thuốc bắc gà ác vị ngọt, mặn, tính bình hơi ấm, giúp bổ gan thận, tư âm thanh nhiệt, lưu thông khí huyết, điều kinh, chữa rong huyết… còn giúp điều tiết khả năng miễn dịch, chống lão hóa.
Đặc điểm cơ bản đặc trưng nhất của gà ác đó là toàn thân của gà bao gồm: Da, mắt, chân đều màu đen, nhưng lại có bộ lông màu trắng hoặc đen. Chân của chúng có 5 ngón, thịt đen, xương đen, người ta thường dễ nhầm lẫn chúng với giống gà đen hay và tre, gà ri.
Nuôi gà ác hiệu quả đó là đặc biệt chú ý đến việc chọn giống, làm chuồng trại, chế độ dinh dưỡng, chăm sóc và phòng bệnh cho gà. Tạo điều kiện thuận lợi cho gà có thể phát triển tốt nhất ở môi trường tự nhiên.
Việc chọn giống gà rất quan trọng; nếu chọn giống tốt việc chăn nuôi sẽ rất thuận lợi, gà sẽ có sức đề kháng cao và phát triển tốt ngay từ đầu. Khi chọn gà ác bà con cần lưu ý chọn những con nhanh nhẹn, khỏe mạnh, có mắt sáng, bụng gọn, lông bông mượt, chân mập có màu đen bóng.
Gà giống thường có trọng lượng gà đạt từ 20 -22g. Loại bỏ những con vẹo mỏ, khèo chân, hở rốn, khô chân, có khuyết tật, những con gà này thường chậm lớn, khó nuôi và rất dễ chết.
Đối với giống gà ác dù nuôi công nghiệp, nuôi trong lồng hay nuôi thả vườn thì việc làm chuồng trại cũng sẽ ảnh hưởng lớn đến việc chăm sóc và bảo vệ gà tốt nhất. Chuồng phải đảm bảo cao ráo, thoáng mát vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông.
Nếu bà con nuôi thả vườn, mật độ trung bình sẽ cần được tính toán kỹ lưỡng, đảm bảo khi gà trưởng thành sẽ có không gian sống không quá trật trội. Xung quanh chuồng, vườn nuôi cần có lưới quây bao bọc để bảo vệ gà tránh khỏi những vật nuôi gây hại khác. Nền chuồng cần được lót rơm dạ, lót trấu giữ ấm cho gà và được thay thường xuyên.
Khử trùng chuồng nuôi bằng vôi bột, có hệ thống xử lý rác và phân thải một cách hiệu quả. Khi làm chuồng cho gà ác, bà con lưu ý làm chuồng cao so với nền để tránh ẩm thấp, chuồng chia ra làm nhiều khu để hạn chế hiện tượng gà cắn mổ, tranh nhau.
Gà ác có chế độ dinh dưỡng khá đặc biệt so với gà nuôi thường; trong khẩu phần ăn của gà ác cần được bổ sung nhiều rau cỏ hơn để đảm bảo nguồn thịt có giá trị dinh dưỡng cao. Khi gà còn nhỏ nên sử dụng thức ăn sẵn, nghiền nhỏ để cho chúng ăn; như vậy sẽ giúp chúng dễ dàng hấp thụ dinh dưỡng cao hơn. Sau khi gà được từ 2-3 tuần tuổi; bà con có thể cho ăn cám viên kết hợp với các loại rau cỏ khác thái nhỏ.
Sau khi úm gà khoảng từ 2-3 giờ bà con có thể cho gà ăn, thức ăn ban đầu là bắp hạt đã được xay nhuyễn lên trên bề mặt khay ăn hay giấy dùng lót chuồng. Sau một vài ngày cho gà ăn cám hỗn hợp, đến tuần thứ 4 có thể sử dụng máng ăn.
Tỉ lệ dinh dưỡng trong khẩu phần ăn của gà ác
Nên bổ sung probiotics (men vi sinh) trộn cùng thức ăn trong khẩu phần ăn của gà để nâng cao sức đề kháng cho gà và hạn chế tối đa tiêu chảy. Khi còn nhỏ một ngày có thể cho gà ăn 9-10 lượt nhưng phải tươi mới, thức ăn tăng dần với từng giai đoạn phát triển của gà.
Nguồn nước dùng cho gà phải sạch, bà con nên sử dụng các loại máng nước tự động để giảm công chăm sóc; đồng thời cung cấp nước liên tục, có thể pha thêm chút đường glucose để tăng sức đề kháng giúp gà phát triển tốt.
Khi gà còn nhỏ gà rất dễ bệnh và chết nếu không được chăm sóc tốt; bà con cần thực hiện úm khi ở giai đoạn từ 1-5 tuần tuổi, tạo môi trường ấm áp cho chúng phát triển. Mật độ úm từ 1 ngày tuổi đến 1 tuần là 100 con/m2, từ 1-2 tuần tuổi là 50 con/m2, từ 3-5 tuần tuổi là 25 con/m2.
Điều chỉnh nhiệt độ chuồng úm giữ trung bình khoảng 25-28 độ C toàn bộ ngày lẫn đêm.
Bà con nên dùng bóng đèn úm chuyên dụng loại 75W (hoặc đèn dầu cỡ lớn) trong 1m2 chuồng úm trong 1 tuần đầu và che phủ xung quanh chuồng. Đồng thời điều chỉnh nhiệt sưởi ấm phù hợp trong suốt thời gian úm. Cung cấp nước sạch pha thêm chất điện giải để gà con uống ngay sau khi thả vào chuồng úm.Lưu ý khi chăm sóc gà ác
Nếu có khoảng 100 con thì lồng úm cần phải có chiều dài 2m, rộng 1m, cao 0,5m. Chú ý lót rơm, trấu xuống nền, độ dày từ 0,1m để tránh ẩm thấp, lạnh cho gà con. Xung quanh cần quây lưới mắt cao và có mành che đảm bảo kín sự kín đáo tránh gió.
Đối với gà con từ một đến 2 tuần tuổi bà con nên sử dụng khay ăn chống bới hình tròn, giúp gà con có thể ăn uống dễ dàng và tránh lãng phí thức ăn. Khi gà lớn hơn một chút, có thể sử dụng các loại máng ăn tự động, máng uống để giảm việc chăm sóc.
Khi gà mắc bệnh, rủ ro của bà con rất cao và có thể gây thiệt hại nghiêm trọng khi gà chậm lớn, còi cọc hoặc chết hàng loạt; vì vậy bà con cần có công tắc phòng và trị bệnh tốt ngay từ đầu.
Mô hình chăn nuôi gà ta thả vườn hiện đã và đang được nhiều hộ chăn nuôi áp dụng bởi mô hình mang lại hiệu quả nhanh chóng, dễ chăn nuôi và vốn đầu tư không nhiều. Tuy nhiên, một số hộ chăn nuôi chưa đạt được lợi nhuận cao bởi những yếu tố như: chi phí các loại thức ăn cho gà ta còn khá cao, kiểm soát rủi ro, bệnh tật chưa tốt, chưa có đầu ra ổn định hay thời tiết, khí hậu thất thường… Vậy, giải pháp nào cho các hộ chăn nuôi có thể thành công và thu được lợi nhuận cao từ mô hình chăn nuôi gà ta thả vườn?
Gà Ai cập lai (AG1) là con lai gà hướng trứng giữa gà VCN-G15 với gà Ai cập thuần, gà có đặc điểm ngoại hình không đồng nhất từ khi gà 01 ngày tuổi và giữ nguyên đến trưởng thành, trong đó có trên 40% gà có lông màu trắng toàn thân, đôi chỗ có điểm đốm lông đen còn lại hơn 60% gà có lông màu đen, màu xám. Gà có mào đơn, dái tai trắng bạc, chân cao, da chân màu trắng và cũng có con có da chân màu xám đen. Một số chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật chủ yếu của gà như sau: Khối lượng cơ thể tại 19 tuần tuổi của gà mái 135p0-1390g/con, năng suất trứng/mái/72 tuần tuổi đạt 225-228 quả, tiêu tốn thức ăn/10 trứng 1,85kg, khối lượng trứng từ 46-47g/quả
Trong ngày đầu tiên đưa gà con về, người chăn nuôi phải đảm bảo nhiệt độ trong vòng quây úm là 38°C, trong chuồng là 28°C. Số lượng gà con có thể đặt dưới chụp sưởi bình thường tối đa là 500 con, còn với chụp sưởi tia bức xạ thì được 1000 con. Với gà sao con thì nhu cầu nhiệt độ sẽ thay đổi theo lứa tuổi nên việc điều chỉnh là rất cần thiết.
Gà ta lai nòi là loại vật nuôi kinh tế nặng cân, có chất lượng tốt và mang lại hiệu suất chăn nuôi cao vì chúng có sức đề kháng tốt, ít dịch bệnh, tỷ lệ sống rất cao. Hơn nữa, giá trị đầu ra của loại gà lai này cũng rất ổn định nên hiện được người dân chăn nuôi rất nhiều
Bruce Wedset một chuyên gia nghiên cứu tại trường đại học Georgia cho biết, đây là một vấn đề bình thường trong chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi quy mô nhỏ tại các nông hộ. Chúng tôi nghiên cứu do nhu cầu của rất nhiều các chủ trại đó muốn biết lý do vì sao gà của họ lại ngừng đẻ trứng. Có rất nhiều lí do có thể dẫn tới vấn đề này và không thể nêu ra hết trong bài viết này. Tuy nhiên, một số nguyên nhân phổ biến mà các chủ trại nên quan tâm.